Nie jesteśmy swoimi rodzicami...

Dave Pelzer: 
1. Dziecko zwane "niczym" czyli dziecięca wola przetrwania
2. Stracony chłopiec czyli w poszukiwaniu ciepła i miłości
3. Mężczyzna imieniem Dave

Widzimy je na ulicach, w szkołach, czasami błąkają się po centrach handlowych. Zazwyczaj myślimy o nich "urwis" albo gorzej. Widzimy poszarpane ubrania, lub przeciwnie dobre ciuchy, ale smutny wzrok. Zastanawiamy się, co przeskrobały. Zazwyczaj ich nawet nie zauważamy.

Dave Pelzer opisuje w swojej pierwszej książce swoje życie od momentu, kiedy stał się świadomym 4 latkiem do momentu przełomu w swoim życiu, kiedy jako 12 latek został uratowany - odebrany matce, która się nad nim znęcała.
W kolejnej części Dave opisuje swoje perypetie w domu dziecka, w rodzinach zastępczych i proces dojrzewania, na którym mocno odcisnęło piętno chora matka i jej sposób traktowania syna. Mimo to bohater nie załamywał się i tak jak w pierwszej części wola życia go prowadziła do przodu, tak w całym swoim życiu Dave Pelzer starał się dać z siebie wszystko. Owocem tego jest trzecia część, gdy jako dorosły człowiek opisuje swoje życie i rozlicza się z przeszłością.

Wszystkie trzy książki są poruszającą prawdziwą historią. Bardzo smutną i przepełnioną niezrozumiałej przemocy najbliższej osoby w stosunku do swojego syna. Wielokrotnie podczas lektury musiałam zaczerpnąć powietrza, przerywając ją i ocierając łzy. To książka, która otwiera oczy na krzywdę dzieci. Również na to, że te dzieci nie wiedzą do końca co ich spotyka, biorąc całą winę na siebie.
Poczucie winy za krzywdy własne są dwojakie: dziecko wini siebie za złość rodziców, wierząc w ich wytłumaczenie swojej bezsilności i krzywdzenia dziecka w imię dyscypliny oraz poczucie winy wobec samego siebie, że nic nie zrobiło, nie obroniło się, nie sprzeciwiło. Ponad to boją się, że będą takie same jak ich rodzic, który ich krzywdzi. Ciężko wytłumaczyć młodemu człowiekowi, że tak wcale być nie musi. Świadomość problemu to już połowa sukcesu - ofiara ofiar nie musi być katem i mnożyć kolejną rzeszę ofiar. Nie musimy być swoimi rodzicami, tworzymy własne ścieżki wyciągając wnioski z przeszłości.

Jest wiele sposobów, by pomagać.
Od kliknięcia w brzuszek Pajacykowi, po finansowanie Organizacji Rodzina w Potrzebie lub bardziej radykalne zmiany swojego życia pod kątem pomocy dzieciom i założenie Rodziny Zastępczej.

"Miłość, to nie pluszowy miś..."

Jim w lustrze, Inger Edelfeldt

Wydawnictwo Marcin Erdmann, 1996

Czy miłość ma płeć? Czy miłość musi zawierać się w schematach, jakie wybrała większość? Czy miłość w ogóle ma obowiązek być poprawna politycznie, poprawna społecznie i najlepiej taka, która nie kłuje w oczy, która będzie akceptowalna przez tak zwaną „resztę”?

Nie musi.

Miłość jest uczuciem bardzo indywidualnym. Miłość dotyka dwie osoby, zbliża je do siebie. I nie ważne, zupełnie, absolutnie nie jest ważne dla innych w jaki sposób te dwie osoby chcą sobie okazywać tą miłość. Oczywiście, pod warunkiem, że robią to za obopólną zgodą.

Jim w lustrze opowiada historię chłopca, który jest świadomy swojego Tajemnego Serca. Swojej tęsknoty do miłości. Pragnie jej, jednak walczy z tym pragnieniem, bo wie, że nie jest akceptowalne przez społeczeństwo.

Śledzimy jego życie niemal od maleńkości. Jak bawi się z kolegą na wsi i jest szczęśliwy. Jak przeprowadza się z rodzicami, idzie do szkoły, jest prześladowany przez kolegów z powodu swojej nieśmiałości. Ucieka do książek, jest najlepszym uczniem w klasie. Najeżony kolcami wątpliwości nawiązuje znajomości. W szkole średniej poznaje przyjaciół, z którymi prowadzi egzystencjalne rozmowy… stara się zapomnieć o własnych pragnieniach. Ale miłość jest cierpliwa. Miłość znajdzie każdego, choćby ten się miał chować przed nią w najdalszym kącie swojej duszy.

Impreza kończąca szkołę średnią. Zwykła rozmowa między dwojgiem nieznanych sobie wcześniej chłopaków. Zwykła rozmowa czy nieświadome wabienie? Cudowna gra pozorów, ukrytych sensów, delikatnych insynuacji.

Czy miłość można dzielić na „lepszą” czy „gorszą”?

Przecież wszyscy odczuwamy to samo…

„Byłem całkowicie bezradny. Do tej pory nie miałem pojęcia, jakie to może być uczucie być razem z drugim człowiekiem. Nie miałem pojęcia, z czego byłem gotów zrezygnować. To było tak, jakby pękła we mnie tama, jakby uwolniona fala mogła porwać z sobą wszystko. Prawie mnie to napawało lękiem.”

Znajome?

Niestety, niektórzy odczuwają coś więcej…

„To było tak, jakby był na mnie skierowany reflektor. Widziałem tysiące wzniesionych palców wskazujących. Widziałem ich oczy. Ich zszokowane, niewierzące oczy. I ozy mojego ojca. Płonące dziecinną złością, bo dwóm mężczyznom nie wolno się kochać. Dwóm mężczyznom nie wolno się kochać przede wszystkim fizycznie.”

Ile czasu musi minąć, by ludzie przestali zajmować się życiem innych? Szczególnie życiem najintymniejszym?

Po wielu kartkach powieści Jim stwierdza:

„Nagle poczułem ochotę wskoczenia jednym susem pomiędzy chipsy i butelki z winem na stole [zabawa dla absolwentów szkoły średniej], aby wywołać donośny śmiech, i aby zedrzeć z siebie na ich oczach całe ubranie. Tu jestem! Gówno mnie obchodzi, co myślicie, wy nudziarze! Jeśli o mnie chodzi, to możecie się wszyscy poklepywać po plecach, aż padniecie martwi. Myślę, że tego wieczoru zrozumiałem, że już się nie boję.”

Główny bohater odniósł sukces. Po wieloletniej walce z własnym wstydem, z niezrozumieniem innych i brakiem akceptacji od najbliższych zrozumiał, że nie jest mu to potrzebne. Że ma prawo być tak samo szczęśliwy, jak inni.

Książka ukazała się wiele lat temu w Skandynawii i podbiła tamtejszy rynek „branżowy”, stając się największym gejowskim bestsellerem. W Polsce wydało tę książkę niewielkie wydawnictwo z Torunia.

Po przewertowaniu „tęczowej” literatury Polskiej, stwierdzam, że wydawnictwa rodzime wcale nie unikają tematu. Ale nie mają one zbyt dużego grona czytelniczego. Może prócz „Lubiewa” Witkowskiego, które wręcz zatrzęsło w 2004 roku rynkiem wydawniczym, krytycy mięli wiele do powiedzenia a czytelnicy byli zszokowani. Praktycznie od 1989 roku co jakiś czas zostawały wydawane książki, które mogły zszokować opinię publiczną, jednak tego nie robiły… (Grzegorz Musiał, W Ptaszarni, 1989). Nie były to pierwsze książki z wątkami homoseksualnymi. Wielu sławnych Polaków sięgało po tego typu wątki: Gombrowicz, Iwaszkiewicz, Andrzejewski…

I dobrze. Przecież, Homo sum; humani nihil a me alienum puto.

Książki, które zaskakują

Good night Dżerzi, Janusz Głowacki

Być może nie sięgnęłabym do tej książki, gdyby nie dwa powody: ogromne zainteresowanie Jerzym Kosińskim, które wynika z tematu pracy magisterskiej oraz nagły i niespodziewany przypływ sympatii do pióra Głowackiego. Po przeczytaniu dramatu Kopciuch.

Janusz Głowacki skonstruował swoją powieść w bardzo przemyślany sposób, wplatając wydarzenia z własnego życia, opisując realizację filmu o Jerzym Kosińskim, sny Maszy, wydarzenia, które być może miały miejsce. Nic nie jest jednoznaczne, ale zakreślony jest ogromnie prawdopodobny obraz, urozmaicony licznymi retrospekcjami.

Kosiński jest postacią niejednoznaczną. Ameryka przyjęła go z otwartymi ramionami a on próbując się utrzymać na jej fali, tak, by sprostać jej oczekiwaniom, zatracał siebie. Po przeczytaniu Good night Dżerzi  zadaję sobie pytanie: czy Dżerzi w ogóle zdawał sobie sprawę z jakiegoś swojego ja? Czy tak zatracił się we własnej kreacji, że nic już nie było prawdziwe? W końcu, czy jego samobójcza śmierć nie była tylko kolejnym występem? Wydawać by się mogło, że w ten sposób chciał pokazać ludziom, którzy go skompromitowali (albo raczej: ujawnili jego własną kompromitację, wszystkie kłamstwa, jakimi karmił swoich czytelników, po to tylko by się utrzymać na wspomnianej fali) ich własną winę. Czy zrobił to z powodu nagłego spadku z piedestału (z maskotki Ameryki stał się nędznym plagiatorem, kłamcą i mitomanem, który za wszelką cenę chce zwrócić na siebie uwagę, nawet "srając na własne gniazdo"), czy może czuł, że jego życie przestaje mieć sens: blaknie niczym zatracająca się pamięć, jego największa zmora).

W bestsellerze Głowackiego mamy też inne ciekawe osoby: Masze i jej męża, Klausa Wernera. Masza jest postacią pewnej siebie Rosjanki, która przy Dżerzim staje się bezwolną istotą, zupełnie poddaną artyście. Podobnie jak jej mąż, który poniża się przed Jerzym prosząc go o zostawienie w spokoju Maszy. Zamiast, jak normalny facet, dać w pysk mężczyźnie, który prowadzi jego kobietę do klubów sadomaso, wykorzystuje i zniewala. Nie, Klaus łagodnie prosi. Łagodnie proponuje siebie w zamian za Masze. I równie łagodnie zostaje ignorowany.

Dotarłszy do końca powieści powstaje w mojej głowie pytanie: cóż jest gorsze, kto zasługuje na miano większego skurwiela: Dżerzi, który okłamywał, motał swoją ofiarę po to, by przekroczyć zarówno własne jak i cudze granice (za mimowolną zgodą samej zainteresowanej) czy odtrącony mąż, który w ataku zazdrości zgwałcił swoją żonę, robiąc z niej kalekę do końca życia?

Powieść Janusza Głowackiego nie jest oceną żadnego z bohaterów. Czytelnik sam musi uporać się z refleksjami. I dobrze, bo na tym właśnie polega przyjemność czytania.